چلههای فرش؛ ستون پنهان زیبایی قالی ایرانی
در هنر–صنعت قالیبافی، هرچقدر نقش و رنگ چشمنواز باشد، بدون پایهای محکم دوام نخواهد داشت.
این پایهی اصلی،
چلههای فرش هستند؛ رشتههایی که شاید دیده نشوند،
اما تمام وزن، استحکام و نظم فرش بر دوش آنهاست.
چله فرش چیست؟
چله به نخهایی گفته میشود که به صورت طولی روی دار قالی کشیده میشوند و تار و پود اصلی فرش را تشکیل میدهند.
گرهها روی همین چلهها زده میشوند و عملاً اسکلت فرش را میسازند.
اگر چله ضعیف یا نامرغوب باشد، حتی زیباترین نقشها هم عمر کوتاهی خواهند داشت.
انواع چله فرش
۱. چله پنبهای
رایجترین نوع چله در قالیهای دستباف ایرانی است.
مزایا:
- استحکام مناسب
- قیمت اقتصادی
- سازگار با اکثر طرحها
اغلب فرشهای شهری مانند اصفهان، کاشان و تبریز از چله پنبهای استفاده میکنند.
۲. چله ابریشمی
چلهای ظریف، براق و بسیار مقاوم.
ویژگیها:
- ظرافت فوقالعاده
- مناسب فرشهای نفیس و ریزبافت
- قیمت بالاتر
فرشهای تمام ابریشم یا گلابریشم معمولاً چله ابریشمی دارند.
۳. چله پشمی
بیشتر در فرشهای عشایری و روستایی دیده میشود.
خصوصیات:
- حالت نرم و طبیعی
- هماهنگ با بافت سنتی
- دوام کمتر نسبت به پنبه
اهمیت چله در کیفیت فرش
چلهی خوب باعث میشود:
- فرش صاف و خوشفرم بماند
- لبهها جمع نشوند
- فرش در طول زمان دفرمه نشود
- شستوشو آسیبی به ساختار آن نزند
به همین دلیل، استادکاران حرفهای همیشه میگویند:
«فرش خوب از چله خوب شروع میشود.»
چلهکشی؛ آغاز جان گرفتن فرش
چلهکشی یکی از حساسترین مراحل قالیبافی است.
کوچکترین خطا در این مرحله میتواند باعث کجی، موجدار شدن یا ناهماهنگی نقشه شود.
مهارت چلهکش، نقش مستقیمی در ارزش نهایی فرش دارد.
جمعبندی
چلهها شاید در زیر گرهها پنهان باشند، اما روح استقامت فرش را میسازند.
شناخت نوع چله، جنس آن و کیفیت چلهکشی، نهتنها برای بافندگان بلکه برای خریداران فرش دستباف نیز ضروری است.
فرشی که چلهی خوبی داشته باشد، سالها زیبایی و اصالت خود را حفظ خواهد کرد.
