در بافت فرش دستباف ایرانی، یکی از مهمترین و ارزشمندترین مواد اولیه کُرک است. کُرک همان پشم نرم و لطیفی است که از قسمت زیرین بدن گوسفند، بز یا شتر (معمولاً نژادهای خاص) گرفته میشود. این الیاف بسیار ظریفتر، براقتر و مقاومتر از پشم معمولی هستند و به فرش، نرمی و جلای خاصی میبخشند.
در ابتدای کار، کُرک بهصورت خام و بدون رنگ از دام گرفته میشود. سپس طی چند مرحله کاملاً تمیز و شسته میشود تا چربی طبیعی (لانولین) و گرد و غبار آن جدا شود. در این مرحله، الیاف همچنان به رنگهای طبیعی سفید، خاکی یا کرم هستند و هیچ رنگی به آنها اضافه نشده است.
پس از شستوشو، کُرکهای خام وارد مرحلهٔ رنگرزی گیاهی میشوند. در این فرآیند از گیاهان، پوست درختان، ریشهها و حتی میوهها برای تولید رنگهای طبیعی استفاده میشود:
الیاف در دیگهای مخصوص همراه با مواد گیاهی و آب داغ جوشانده میشوند تا رنگ طبیعی در بافت کُرک نفوذ کند. این رنگها در برابر نور و شستوشو بسیار پایدار و زنده باقی میمانند.
کُرک رنگشده پس از خشک شدن، به نخ تبدیل میشود و آمادهٔ بافت فرش است. استفاده از رنگهای گیاهی باعث میشود رنگ فرش در طول زمان زیباتر شود و برخلاف رنگهای شیمیایی، به چشم حس آرامش و گرما ببخشد. به همین دلیل، فرشهای ایرانی که با رنگهای گیاهی بافته میشوند همیشه حس طبیعی، اصالت و کیفیت بیشتری دارند.
